Een tuchtklacht (klacht over professioneel handelen) gaat zelden uitsluitend over regels. Vaak liggen er onderlinge emoties aan de klacht ten grondslag zoals teleurstelling, miscommunicatie, gekrenkt vertrouwen of onuitgesproken verwachtingen. In zulke gevallen voorziet een uitsluitend disciplinaire aanpak niet altijd in een oplossing die recht doet aan de belangen van betrokken partijen
Veel beroepsorganisaties beschikken over een eigen Raad van Tucht. De tuchtprocedure is formeel, juridisch van aard en primair gericht op handhaving van beroepsregels. Dit is essentieel voor het vertrouwen in de kwaliteit en integriteit van de beroepsuitoefening. Maar omdat er ook vaak emotie bij komt kijken, onderkennen steeds meer beroepsorganisaties dat mediation in veel gevallen effectiever is dan een inhoudelijke tuchtprocedure. Om die reden hebben steeds meer beroepsorganisaties in hun statuten een mediationregeling opgenomen die kan worden ingezet vóór de inhoudelijke behandeling van een tuchtklacht door de Raad van Tucht.
Mediation bij tuchtklachten biedt een informele en vertrouwelijke manier om geschillen tussen klager en beklaagde op te lossen, onder begeleiding van een onafhankelijke mediator. Deelname aan mediation is geheel vrijwillig. Hierdoor behouden partijen zelf de regie over het proces en de uitkomst. Samen onderzoeken zij of ze tot een oplossing kunnen komen die voor beide partijen acceptabel is. Dat kan variëren van erkenning of uitleg tot excuses, herstelafspraken of praktische oplossingen. Wanneer mediation succesvol is, kan de klacht, in overleg, worden ingetrokken.
Een belangrijk voordeel van mediation is dat het een formele, vaak langdurige klachtenprocedure kan voorkomen en verdere escalatie richting een daarna te voeren civiele procedure tegengaat. Daarnaast biedt mediation doorgaans sneller duidelijkheid dan een tuchtprocedure en is er ruimte voor maatwerk en creatieve oplossingen. Voor beklaagden kan mediation bovendien een gelegenheid zijn om het professionele handelen toe te lichten en reputatieschade te beperken, aangezien het proces een besloten karakter heeft.
Tot slot blijkt mediation in de praktijk vaak een duurzame oplossing. Doordat oplossingen door partijen zelf worden aangedragen, is de acceptatie groter en houden afspraken doorgaans langer stand dan een opgelegde beslissing van de Raad van Tucht.
Mediation is hiermee geen alternatief voor het tuchtrecht, maar een waardevolle aanvulling. Het biedt ruimte voor herstel en begrip en leidt in veel gevallen tot snellere oplossingen waar beide partijen achter staan. Zo kan onnodige escalatie worden voorkomen, zonder afbreuk te doen aan de professionele normen.
Roelof Vos
