Hoe kies je een mediator? Let je op ervaring, op specialisme, op een klik in het eerste gesprek? Of toch vooral op de vraag of iemand aantoonbaar aan bepaalde kwaliteitseisen voldoet? Die laatste vraag raakt een recente ontwikkeling. Een mediator kan zich aansluiten bij een register dat zijn kwaliteit waarborgt. Zo’n register toetst of hij of zij aan bepaalde eisen voldoet, zoals opleiding, ervaring en permanente educatie, en garandeert daarmee aan opdrachtgevers dat ze met een deskundige mediator te maken hebben. Handig, ware het niet dat er in Nederland niet één, maar meerdere van zulke registers naast elkaar bestaan. Dat roept een simpele, maar voor veel mensen lastige vraag op: bij welk register moet een mediator dan eigenlijk zijn aangesloten, en maakt dat voor jouw zoektocht naar een mediator een verschil?

Wat er verandert

De oplossing leek lange tijd te liggen in één centraal register. Met een recente beleidsbrief aan de Tweede Kamer kiest de minister toch voor een uniforme kwaliteitsnorm voor mediators, in plaats van een wettelijk Centraal Mediatorsregister. De adviescommissie onder leiding van kwartiermaker prof. dr. Stefaan Voet concludeerde dat onvoldoende draagvlak bestond binnen het werkveld voor één centraal register.

Er komt dus niet één register, maar in plaats daarvan komt er voor de bestaande kwaliteitsregisters (denk aan: MfN, ADR, IMI) een gedeeld normenkader waar ze zich aan moeten conformeren.

Belangrijk om scherp te hebben: deze norm geldt niet voor iedereen die zich mediator noemt. “Mediator” is namelijk geen beschermde titel. Wat de norm wél regelt, is de toelatingseis tot de bestaande registers. Wie zich wil onderscheiden als registermediator, moet straks aan diezelfde, gedeelde norm voldoen. Dat betekent niet dat de registers straks allemaal hetzelfde worden: elk register houdt zijn eigen accent, doelgroep en werkwijze. Wat wel gelijk wordt, is de basis: je weet straks dat de registermediator aan dezelfde minimale kwaliteitseis voldoet.

Wat dit oplevert

Wat dit vooral oplevert, is het vergemakkelijken van het kiezen van een registermediator. Welk register je ook raadpleegt, je weet dat de registermediator die je daar vindt aan dezelfde basis voldoet. Uiteindelijk is dat vooral een kwestie van vertrouwen: vertrouwen dat wie je ook kiest, aan dezelfde maatstaf wordt gehouden.

Wat die norm precies gaat behelzen, moet overigens nog blijken, want dat proces begint nu pas echt. Wat mij betreft staat één ding echter los van die invulling overeind: de kwaliteit wordt beter gewaarborgd en de zoektocht naar een mediator transparanter en overzichtelijker.

Een kanttekening daarbij: je moet nog steeds zelf uitzoeken wat het verschil is tussen de verschillende registers, en of dat verschil er voor jouw situatie toe doet, iets wat een centraal register wél volledig had weggenomen. Al met al is het niettemin een stap in de goede richting, en er is een bijkomend voordeel: wordt het eenvoudiger om een geschikte mediator te vinden, dan verlaagt dat wat mij betreft ook de drempel om mediation al vroeg in een conflict te overwegen. Niet alleen de zoektocht wordt zo laagdrempeliger, maar het instrument mediation zelf ook.

Wat dit betekent voor de praktijk

Voor iemand die vandaag met een conflict te maken heeft, verandert er op korte termijn weinig. Maar de richting is helder: in het hele speelveld wordt gewerkt aan het beter waarborgen van kwaliteit, ongeacht via welk register je een mediator vindt.

Toch blijft de zoektocht naar een mediator voor een belangrijk deel afhankelijk van het conflict zelf: de aard van het geschil, de partijen die erbij betrokken zijn, de mate waarin het al is geëscaleerd. In de praktijk gaat die zoektocht daardoor vaak van start op het slechtst denkbare moment: midden in het conflict, onder tijdsdruk, met veel op het spel.

Maar dat hoeft niet altijd zo te zijn. Er zijn ook situaties denkbaar waarin je niet hoeft te wachten tot het conflict er al is. Een kennismakingsgesprek met een mediator, of een pre-mediation traject vóórdat een geschil daadwerkelijk escaleert, betekent dat je al weet wie je kunt bellen zodra het nodig is, in plaats van die keuze te moeten maken op het moment dat je er het minst goed toe in staat bent. Hoe overzichtelijker het kwaliteitslandschap wordt, hoe makkelijker ook die stap wordt: niet pas een mediator zoeken zodra het conflict er is, maar er al één leren kennen voordat het zover komt.

Diede Molenaars